Negatieve rente is positief, hoezo?

Sinds kort is er nogal wat commotie omtrent de negatieve rente die banken willen aanrekenen, in het verlengde nemen mensen prompt actie om hun geld anders te investeren. De vraag stelt zich of al deze acties geen slag in het water zijn of op z’n minst veel te voorbarig. Het oppervlakkige oordeel – dat bekrachtigd wordt door de meerderheidsgedachte – is hier maar al te vaak verblindend, er is immers geen reden tot paniek, integendeel. In dit werkdocument zullen we zien waarom, negatieve rente kan immers nog meer rente opbrengen, een stelling die enige toelichting genoopt. Dit hangt af van een aantal parameters maar dat wordt veel vaker niet gezien door ons te verankeren aan platitudes en strijd die elke waarachtige dialoog ondermijnt.

Inflatie

In de eerste plaats wat we gewend zijn, dit is een inflatoire vorm van economie waar mensen geld op de rekening plaatsen en daar rente voor ontvangen. Ze verhuren (cfr to rent) hun geld aan de bank die het op haar beurt kan uitlenen, dit is wat we de ‘naakte rente’ kunnen noemen. Rente bestaat echter uit verschillende componenten, dit aspect wordt doorgaans niet in het debat opgenomen maar bepaalt wel dat ons oordeel veel te oppervlakkig blijft. Los van de ‘naakte rente’ omvat de rente ook een inflatievergoeding, hierdoor dienen we het debat te nuanceren opdat geen misvattingen ontstaan. Een voorbeeld met extreme waarden laat toe om deze dynamieken transparant maken, we nemen iemand met een spaarrekening van 1.000€ en een rente van 75%. Dit houden we vast voor 10 perioden, een beeld zegt meer dan duizend woorden.

De rente van 75% wordt opgedeeld in 25% naakte rente (R) en 50% inflatievergoeding (IV), de koopkracht van de eerste periode nemen we als referentie (ic 1). In de eerste periode ontvangt de klant 750€, dit wil zeggen 250€ naakte rente en 500€ inflatievergoeding. Deze inflatievergoeding betekent geen winst aangezien de prijzen dezelfde trend volgen, gaande van 1.000€ naar 1.500€ (cfr kolom ‘kost’). De inflatievergoeding dekt de inflatie maar heeft ook een effect op de naakte rente, onze koopkracht is immers niet – zoals misschien gedacht wordt – gestegen met 25% maar met slechts 17%, een en ander als gevolg van de relativiteit der getallen. De bank heeft nu nominaal 750€ aan de klant gegeven, een bedrag dat ze zal trachten te compenseren om niet failliet te gaan. Hetzelfde doen we voor de volgende perioden waardoor de nominale bedragen steeds groter worden, relatief of procentueel blijven de resultaten hetzelfde. Pro forma onderhavig een analoog voorbeeld.

In dit voorbeeld is het enige verschil dat de naakte rente (R) hoger ligt dan de inflatievergoeding (IV). Wat opvalt is dat hoe lager de inflatie, hoe nauwer de ‘naakte rente’ aansluit bij de verwachte koopkrachtstijging (ic 23% versus 17%). In onze maatschappij is het een streefdoel om de inflatie nagenoeg constant te houden (+/- 3%) en banken rekenen hierop voor andere diensten die ze verlenen, in het andere geval zou bankieren immers gekkenwerk worden. Deze voorbeelden zijn transparant en courante materie, dit is veel minder het geval voor wanneer het deflatie of negatieve inflatie wordt.

Deflatie

Voor deflatie geldt dezelfde methodiek, het enige verschil is dat de inflatievergoedng negatief wordt. We nemen terug onze spaarder die 1.000€ op de rekening heeft staan en maken een analoge berekening, ook hier met extreme waarden. De naakte rente (R) veranderen we niet, de spaarder krijgt dan 250€ minus 500€ van de deflatie, hij betaalt dus negatieve rente (-25% of 250€) aan de bank. Dit is wat oppervlakkig inderdaad gebeurt, in werkelijkheid ontvangt hij echter positieve rente (+25% of 250€) waardoor wat verwarring kan ontstaan, negatief en positief zijn dus relatieve begrippen. Daarbovenop ontvangt de bank nu 250€, dit in schril contrast met inflatie waar ze geld aan de klant moet geven. Ook deze lijn trekken we door voor de 10 perioden, het beeld spreekt voor zich.

Wat we nu zien mag voor velen misschien een verassing zijn, negatieve rente blijkt bijzonder positief te zijn op basis van deze parameters. Dit is een kwestie van logica, we verwachten 25% naakte rente maar omwille van de relativiteit wordt dit nu 50%. Langs de andere kant is deflatie ook voordelig voor de bank, hierdoor ontstaat een situatie die onvergelijkbaar anders is dan bij inflatie. Deflatie betekent dus een WIN-WIN voor alle partijen in strikt monetaire zin. Naar analogie met inflatie onderstaand voorbeeld.

Bij deflatie zien we dat hoe hoger de deflatie, hoe groter het rendement of de koopkrachtstijging. Dit is omgekeerd aan inflatie waar een negatieve impact geldt, in deze extreme voorbeelden komt deze dynamiek mooi aan de oppervlakte drijven. Ook voor de bank is het voordelig dat de negatieve inflatie hoger is dan de naakte rente, andersom wil zeggen dat ze haar deel van de WIN-WIN deels moet opgeven. Anders gezegd, waar negatieve rente simpelweg als negatief onthaald wordt, kan gesteld worden dat het om een platitude gaat en/of er heerst in ieder geval veel wantrouwen en onbegrip. Alle acties op basis daarvan zijn dus niet nodig tenzij mensen nog meer rendement wensen dan het positieve effect van de negatieve rente. Dit alles heeft slechts te maken met de relativiteit der getallen, dit is logisch te verklaren en eenvoudig te begrijpen.

Parameters

We hebben nu een indicatie gekregen van hoe belangrijk de verschillende paramaters zijn, het volstaat dus niet om loze kreten te opperen zonder dit in detail te bekijken. De variaties zijn vrijwel oneindig maar het staat als een paal boven water dat negatieve rente niet negatief hoeft te zijn. En hiermee wordt niet gezegd dat het niet negatief kan zijn, we kunnen er simpelweg niet over oordelen wanneer relevante data ontbreekt. Als echter de bank simpelweg geld van de rekening haalt zonder enige compensatie dan spreken we een totaal andere taal, laat ons dat aub duidelijk onderscheiden om niet in onnodige polemieken te verzanden. Idealiter wordt het deflatie omwille van de WIN-WIN situatie, het geld van de bank kan immers ook voor andere doeleinden gebruikt worden. Een deel hiervan zou bv kunnen dienen om de pensioenen te financieren – en nog veel meer dan dat. Hoe dan ook, het systeem doet niets uit zichzelf, het is altijd gebaseerd op menselijke beslissingen die wel/niet het maatschappelijke belang dienen.

Kapitale denkfout

Binnen dezelfde denkcluster is het alvast raadzaam om te verwijzen naar een andere kapitale denkfout, vaak wordt immers gesteld dat bij deflatie schulden onhoudbaar zouden worden. Dit is op soortgelijke wijze aantoonbaar als een platitude, schulden dienen immers aangepast te worden volgens de inflatiecorrectie. Bij inflatie is dat logischerwijs positief waardoor de nominale aflossing vergroot, bij deflatie geldt net andersom. En sterker, schulden zouden nu net veel sneller kunnen afbetaald worden door de WIN-WIN die bij deflatie ontstaat. Deze kapitale denkfout zou betekenen dat we appelen met peren gaan vergelijken, bij inflatie geldt de methode maar bij deflatie niet, dit is inkonsekwent denken en om deze reden simpelweg foutief.

Sociale impact

Gezien de aangenomen (foutieve) meerderheidsgedachte is het raadzaam om dit snel onder de aandacht te brengen, we zouden anders conclusies trekken op basis van vage veronderstellingen met alle gevolgen van dien. Gezien de magnitude kan dit een zware sociale impact hebben maar dienen dan ook rekening te houden met de onvergelijkbaarheid van de verschillende denkkaders. Proefondervindelijk hebben we alvast kunnen ervaren dat de psyche vaak een spelbreker kan zijn, het is alsof positieve elementen als negatief gezien worden zonder dat we ons daar bewust van zijn. De gevolgen treft echter wel miljoenen mensen, bijna onwaarschijnlijk maar toch nuchter waarneembaar, stereotiepe reacties en dubieuze aanbevelingen (cfr aansporing tot andere beleggingen) zijn immers schering en inslag.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s