Absurditeit van absurditeit

De absurditeit van absurditeit is dat een mens zich veel werk en problemen kan besparen door aandacht te hebben voor diegenen die er al eens over nagedacht hebben. In dit artikel meer info over wat we het ‘evolutionaire imperatief’ kunnen noemen. Wat zeggen wetenschappers over de crisis? Is er iets dat we – temidden van al het absurde strijdgewoel – flagrant over het hoofd zien? Kennisdeling is een eerste stap, geloof niets zomaar maar op z’n minst geeft het stof tot denken. In ieder geval, het doet geen afbreuk aan de tragische absurditeit die we thans ervaren, een sociaal drama dat steeds erger lijkt te worden naarmate de waan van de dag onze aandacht geniet.

SWOT

Een SWOT-analyse is een handige tool om onze kans op een goede afloop in kaart te brengen, gezien de monetaire malaise zien we het ‘financieel omslagpunt‘ als DE factor om het systeem in deze of gene richting te doen kantelen. Een potentieel doemscenario kunnen we een andere wending geven, om deze reden kunnen we biflatie als ‘neutraliserende attractor’ labelen. SWOT-analyses kunnen we in beelden vangen, ze zullen pas echt betekenis krijgen als ze ook doordringen tot het collectieve debat.

Inspiratie

Systeemwetenschappers zoeken naar verklaringen, ze komen hiermee op het spoor van allerhande stromingen die zich op een veel dieper niveau afspelen maar zich toch aan de oppervlakte manifesteren. In het boek Het Chaospunt van Ervin Laszlo worden een aantal dynamieken beschreven die ons als zeer congruent voorkomen, verschillende stuwkrachten ‘worstelen’ met elkaar. Een korte toelichting omtrent een ‘vierfasenproces’ dat zich al meermaals heeft afgespeeld in onze evolutie. De laatste cyclus zou gestart zijn rondom 1800 en brengt ons tot de ‘schizofrene turbulentie’ zoals we heden waarnemen.

Chaosdynamiek in de samenleving

We kunnen en mogen niet langer de ogen sluiten voor het feit dat huidige tendensen hard op weg zijn kritische drempels te bereiken – in de richting van de vermaarde (volgens sommigen berucht) ‘planetaire grenzen’ die in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw werden uitgeroepen tot de ‘grenzen aan de groei’. Over de vraag of het grenzen zijn aan groei valt te twisten maar het lijdt geen twijfel dat het grenzen zijn aan het ‘soort’ groei waarvan we vandaag getuige zijn. Naarmate we deze grenzen naderen, komt het chaospunt dichterbij.

Niet lukraak

Op dat moment zullen sommige tendensen worden afgebogen of wegvallen en komen er nieuwe voor in de plaats. Dit is niet ongebruikelijk, de chaostheorie bewijst dat de evolutie van complexe systemen altijd wordt gekenmerkt door elkaar afwisselende perioden van stabiliteit en onevenwichtigheid, continuïteit en discontinuïteit, ordening en chaos. De transformatie van de samenleving is geen lukraak verlopend proces, het is evenmin star en vooraf bepaald maar volgt een herkenbaar patroon. Dit soort transformaties worden gekenmerkt door vier belangrijke fasen.

1. Activeringsstadium (1800 – 1960)

Tegen het jaar 1800 had de Industriële Revolutie in Engeland al circa een halve eeuw haar schaduw vooruitgeworpen. Echter, zelfs in de drie landen die in deze revolutie het voortouw namen – Engeland, Frankrijk en de Verenigde Staten – bestonden er nog geen telegraaf, geen spoorwegen, geen macadamwegen en geen stoomschepen. De staalindustrie stond nog in de kinderschoenen. Het eerste stoomschip werd echter in 1802 gebouwd en in 1859 stuitte men in Pennsylvania op aardolie. Halverwege de 19de eeuw kwam de Industriële Revolutie pas echt op gang met het verschijnen van een compleet gamma nieuwe technologieën. Innovaties op het gebied van ‘harde’ technologie (gereedschappen, machines, bedieningssystemen) maken de manipulatie van de natuur in het belang van de mens steeds efficiënter.

2. Accumulatiestadium (1960 – heden)

Innovaties in de harde technologie veroorzaken onomkeerbare veranderingen in de samenleving en het milieu, en leiden successievelijk tot:

  • een hoger niveau van hulpbronnenexploitatie
  • een snellere bevolkingsgroei
  • toenemende complexiteit van de samenleving en
  • toenemende gevolgen voor de maatschappelijke en natuurlijke omgeving

3. Het chaosvenster (het beslissingsvenster) (heden)

Veranderende verhoudingen in de samenleving en het milieu zetten de gevestigde cultuur onder druk waardoor oude, beproefde waarden en wereldbeelden twijfelachtig worden, samen met de ermee geassocieerde ethiek en ambities. De maatschappij wordt instabiel en hypergevoelig voor alle fluctuaties.

4. Het chaospunt (omslagpunt) (???)

Hier is het systeem kritisch instabiel. De status quo is niet langer houdbaar en de evolutie van het systeem slaat door naar deze of gene richting, namelijk :

  • Evolutie (‘devolutie’) naar een totale ineenstorting of ‘breakdown’.

De waarden, wereldbeelden en ethiek van een kritische volksmassa in de samenleving bieden weerstand aan veranderingen of veranderen te langzaam, waarbij de gevestigde instituties te weerbarstig zijn voor een tijdig voltooide transformatie. Ongelijkheden en conflicten, samen met een verarmd milieu creëren onbeheersbare spanningen. De maatschappelijke ordening degenereert en valt ten prooi aan conflicten en geweld.

  • Evolutie naar een doorbraak of ‘breakthrough’

In de loop van de tijd verandert de geesteshouding van een kritische volksmassa in de wereld, waardoor de ontwikkeling van de samenleving wordt afgebogen naar een meer aangepaste modus. Naarmate deze veranderingen houvast vinden, ontstaat er een betere ordening van de maatschappij, die nu wordt gestuurd door aangepaste wereldbeelden, waarden en ethica. De economische, politieke en ecologische dimensies van de samenleving stabiliseren zich hierdoor tot een meer harmonieuze en duurzame modus.

Go with the flow

Het inzicht dat we uit de dynamiek van deze ontwikkeling in vier fasen kunnen puren, is eenvoudig én rechtlijnig. Fundamentele transformaties worden geactiveerd door technologische innovaties die de gevestigde structuren en instituties van de samenleving ontwrichten. Een beter aangepaste geesteshouding onder de grote meerderheid van de bevolking herbergt in zich de belofte van beter aangepaste structuren en instituties. Technologische innovatie is de drijvende kracht achter de transformatie van onze wereld. Wat echter de doorslag zal geven, is niet méér technologie, maar veranderingen in het denken (de waarden en percepties) van een kritische massa die de meerderheid vormt in de mondiale samenleving.

A-02A-01

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s